تحلیل جامع آلیاژ آلومینیوم سری 6000

تحلیل جامع آلیاژ آلومینیوم سری 6000

آلیاژهای آلومینیوم سری 6000 به خاطر انعطاف‌پذیری‌شان مشهور هستند، زیرا ویژگی‌های مفید منیزیم و سیلیکون را به عنوان عناصر اصلی آلیاژی خود ترکیب می‌کنند. این آلیاژها تعادل قابل توجهی از استحکام، ماشین‌کاری و مقاومت در برابر خوردگی را نشان می‌دهند، که آن‌ها را برای طیف وسیعی از کاربردها، از اجزای ساختاری تا پروژه‌های معماری، ایده‌آل می‌سازد. این مقاله تحلیل دقیقی از آلیاژ آلومینیوم سری 6000 ارائه می‌دهد، با استفاده از منابع معتبر برای اطمینان از دقت و اعتبار اطلاعات.

تحلیل جامع آلیاژ آلومینیوم سری 6000:

1. ترکیب و ویژگی‌ها آلیاژهای آلومینیوم سری 6000 عمدتاً از آلومینیوم تشکیل شده‌اند، با منیزیم (0.6-1.2٪) و سیلیکون (0.4-1.5٪) به عنوان عناصر اصلی آلیاژی. این ترکیب خاص منجر به تشکیل سیلیکات منیزیم (Mg2Si) می‌شود که به استحکام و سختی آلیاژ کمک می‌کند. حضور این عناصر همچنین قابلیت آلیاژ را برای سخت شدن رسوبی افزایش می‌دهد و ویژگی‌های مکانیکی آن را بهبود می‌بخشد.

2. خواص فیزیکی یکی از خواص فیزیکی مهم آلیاژهای آلومینیوم سری 6000 چگالی آن‌ها است که از 2.68 تا 2.92 گرم بر سانتیمتر مکعب (0.0970 – 0.105 پوند بر اینچ مکعب) متغیر است. چگالی متوسط تقریباً 2.71 گرم بر سانتیمتر مکعب است، که این آلیاژها را نسبت به فلزات دیگر مانند فولاد نسبتاً سبک می‌سازد. این ویژگی در کاربردهایی که کاهش وزن مهم است، مانند صنایع خودروسازی و هوافضا، به‌ویژه مفید است.

3. خواص مکانیکی خواص مکانیکی آلیاژهای آلومینیوم سری 6000 به شدت به تمپر و عملیات حرارتی خاص آن‌ها وابسته است. برخی از خواص مکانیکی کلیدی عبارتند از:

  • سختی: سختی برینل این آلیاژها از 25.0 تا 130 متغیر است، با یک مقدار متوسط 89.7. به طور مشابه، سختی نوپ از 73.0 تا 163 (میانگین 121)، سختی راکول A از 35.5 تا 49.5 (میانگین 43.0)، سختی راکول B از 49.0 تا 88.0 (میانگین 67.6) و سختی ویکرز از 35.0 تا 149 (میانگین 106) متغیر است.
  • استحکام کششی: استحکام کششی نهایی از 89.6 تا 565 مگاپاسکال (13000 تا 81900 پوند بر اینچ مربع) متغیر است، با یک مقدار متوسط 334 مگاپاسکال. استحکام تسلیم کششی از 40.0 تا 517 مگاپاسکال (5800 تا 75000 پوند بر اینچ مربع) متغیر است، با میانگین حدود 283 مگاپاسکال. این مقادیر نشان می‌دهند که آلیاژهای سری 6000 استحکام قابل توجهی دارند که برای کاربردهای باربر مناسب است.
  • افزایش طول در شکست: افزایش طول در شکست برای این آلیاژها از 1.00٪ تا 35.0٪ متغیر است، با یک مقدار متوسط 11.0٪. این ویژگی نشان‌دهنده‌ی انعطاف‌پذیری ماده است، که اجازه می‌دهد قبل از شکست تغییر شکل قابل توجهی را تحمل کند.
  • مدول الاستیسیته: مدول الاستیسیته از 67.0 تا 140 گیگاپاسکال (9720 تا 20300 کیلو پوند بر اینچ مربع) متغیر است، با یک مقدار متوسط 83.2 گیگاپاسکال. این ویژگی سفتی آلیاژ را اندازه‌گیری می‌کند، که نشان‌دهنده‌ی توانایی آن برای مقاومت در برابر تغییر شکل تحت تنش است.
  • استحکام خستگی: استحکام خستگی به طور گسترده‌ای از 55.0 تا 517 مگاپاسکال (7980 تا 75000 پوند بر اینچ مربع) متغیر است، با یک مقدار متوسط 170 مگاپاسکال. این ویژگی برای اجزایی که تحت بارگذاری سیکلی قرار دارند، مانند قطعات خودروسازی و هوافضا، ضروری است.

4. خواص الکتریکی و حرارتی آلیاژهای آلومینیوم سری 6000 همچنین ویژگی‌های الکتریکی و حرارتی قابل توجهی دارند:

  • مقاومت الکتریکی: مقاومت الکتریکی از 0.00000280 تا 0.00000500 اهم-سانتیمتر متغیر است، با یک مقدار متوسط 0.00000384 اهم-سانتیمتر. این مقاومت نسبتاً کم این آلیاژها را برای رساناها و اجزای الکتریکی مناسب می‌سازد.
  • رسانایی حرارتی: رسانایی حرارتی از 130 تا 226 وات بر متر-کلوین متغیر است، با یک مقدار متوسط 178 وات بر متر-کلوین. رسانایی حرارتی بالا در مبدل‌های حرارتی و کاربردهایی که نیاز به دفع حرارت کارآمد دارند، مفید است.
  • ضریب انبساط حرارتی (CTE): ضریب انبساط حرارتی خطی از 12.1 تا 25.6 میکرومتر بر متر-درجه سانتیگراد متغیر است، با یک مقدار متوسط 23.0 میکرومتر بر متر-درجه سانتیگراد. این ویژگی در کاربردهایی که پایداری ابعادی تحت تغییرات دما حیاتی است، مهم است.
  • ظرفیت گرمایی ویژه: ظرفیت گرمایی ویژه از 0.800 تا 0.900 ژول بر گرم-درجه سانتیگراد متغیر است، با یک مقدار متوسط 0.886 ژول بر گرم-درجه سانتیگراد. این ویژگی نشان‌دهنده مقدار انرژی حرارتی مورد نیاز برای افزایش دمای آلیاژ است که برای کاربردهای مدیریت حرارتی مهم است.
  • نقطه ذوب: نقطه ذوب این آلیاژها از 554 تا 655 درجه سانتیگراد متغیر است، با یک مقدار متوسط 620 درجه سانتیگراد. دماهای جامد و مایع نیز برای درک رفتار آلیاژ در طول فرآیندهای ذوب و جامدسازی مهم هستند.

5. خواص پردازشی خواص پردازشی آلیاژهای آلومینیوم سری 6000 برای ساخت و تولید مهم هستند:

  • دمای بازپخت: دمای بازپخت از 349 تا 546 درجه سانتیگراد متغیر است، با یک مقدار متوسط 411 درجه سانتیگراد. بازپخت یک فرآیند حرارتی است که ریزساختار را تغییر می‌دهد تا سختی را کاهش داده و انعطاف‌پذیری را افزایش دهد.
  • دمای محلول: دمای عملیات حرارتی محلول از 504 تا 566 درجه سانتیگراد متغیر است، با یک مقدار متوسط 525 درجه سانتیگراد. این فرآیند شامل گرم کردن آلیاژ برای حل کردن عناصر آلیاژی، به دنبال سرد شدن سریع برای حفظ آن‌ها در محلول فوق اشباع است.
  • دمای پیری: دمای پیری از 149 تا 204 درجه سانتیگراد متغیر است، با یک مقدار متوسط 172 درجه سانتیگراد. پیری، که اغلب به عنوان سخت شدن رسوبی شناخته می‌شود، خواص مکانیکی را با تشکیل رسوبات ریز در داخل آلیاژ بهبود می‌بخشد.
  • دمای کار داغ: دمای کار داغ از 260 تا 510 درجه سانتیگراد متغیر است، با یک مقدار متوسط 380 درجه سانتیگراد. کار داغ شامل شکل‌دهی ماده در دماهای بالا است، که فرم‌پذیری آن را بهبود می‌بخشد و خطر ترک‌خوردگی را کاهش می‌دهد.

6. کاربردها به دلیل خواص مکانیکی عالی، مقاومت در برابر خوردگی و قابلیت کار خوب، آلیاژهای آلومینیوم سری 6000 به طور گسترده‌ای در صنایع مختلف استفاده می‌شوند:

  • ساخت و ساز و معماری: در قاب‌های پنجره، درها و دیوارهای پرده‌ای به دلیل مقاومت در برابر خوردگی و جذابیت زیبایی استفاده می‌شود.
  • صنعت خودروسازی: در پانل‌های بدنه خودرو، قاب‌ها و سایر اجزای ساختاری برای کاهش وزن و بهبود بهره‌وری سوخت به کار می‌رود.
  • صنعت هوافضا: در ساختارهای هواپیما، از جمله اجزای بدنه و بال‌ها که نسبت‌های استحکام به وزن بالا مهم هستند، استفاده می‌شود.
  • صنعت دریایی: در کشتی‌سازی برای بدنه‌ها و سازه‌های فوقانی به دلیل مقاومت در برابر محیط‌های دریایی استفاده می‌شود.

تحلیل آلیاژ آلومینیوم سری 6000:

خواص فیزیکی

ویژگیمتریکانگلیسیمقدار متوسط
چگالی2.68 – 2.92 گرم بر سانتیمتر مکعب0.0970 – 0.105 پوند بر اینچ مکعب2.71 گرم بر سانتیمتر مکعب

خواص مکانیکی

ویژگیمتریکانگلیسیمقدار متوسط
سختی برینل25.0 – 13025.0 – 13089.7
سختی نوپ73.0 – 16373.0 – 163121
سختی راکول A35.5 – 49.535.5 – 49.543.0
سختی راکول B49.0 – 88.049.0 – 88.067.6
سختی ویکرز35.0 – 14935.0 – 149106
استحکام کششی نهایی89.6 – 565 مگاپاسکال13000 – 81900 پوند بر اینچ مربع334 مگاپاسکال
استحکام تسلیم کششی40.0 – 517 مگاپاسکال5800 – 75000 پوند بر اینچ مربع283 مگاپاسکال
افزایش طول در شکست1.00 – 35.0 %1.00 – 35.0 %11.0 %
مدول الاستیسیته67.0 – 140 گیگاپاسکال9720 – 20300 کیلو پوند بر اینچ مربع83.2 گیگاپاسکال
استحکام فشاری تسلیم365 – 490 مگاپاسکال52900 – 71100 پوند بر اینچ مربع423 مگاپاسکال
مدول فشاری96.0 – 121 گیگاپاسکال13900 – 17500 کیلو پوند بر اینچ مربع107 گیگاپاسکال
استحکام نهایی تحمل228 – 1080 مگاپاسکال33100 – 157000 پوند بر اینچ مربع830 مگاپاسکال
استحکام تحمل تسلیم103 – 1100 مگاپاسکال14900 – 160000 پوند بر اینچ مربع749 مگاپاسکال
نسبت پواسون0.296 – 0.3300.296 – 0.3300.327
استحکام خستگی55.0 – 517 مگاپاسکال7980 – 75000 پوند بر اینچ مربع170 مگاپاسکال
ماشین‌کاری30.0 – 90.0 %30.0 – 90.0 %64.6 %
مدول برشی25.8 – 53.8 گیگاپاسکال3740 – 7800 کیلو پوند بر اینچ مربع28.1 گیگاپاسکال
استحکام برشی60.0 – 331 مگاپاسکال8700 – 48000 پوند بر اینچ مربع204 مگاپاسکال

خواص الکتریکی

ویژگیمتریکانگلیسیمقدار متوسط
مقاومت الکتریکی0.00000280 – 0.00000500 اهم-سانتیمتر0.00000280 – 0.00000500 اهم-سانتیمتر0.00000384 اهم-سانتیمتر

خواص حرارتی

ویژگیمتریکانگلیسیمقدار متوسط
ضریب انبساط حرارتی12.1 – 25.6 میکرومتر بر متر-درجه سانتیگراد6.72 – 14.2 میکرومتر بر اینچ-درجه فارنهایت23.0 میکرومتر بر متر-درجه سانتیگراد
ظرفیت گرمایی ویژه0.800 – 0.900 ژول بر گرم-درجه سانتیگراد0.191 – 0.215 بی‌تی‌یو بر پوند-درجه فارنهایت0.886 ژول بر گرم-درجه سانتیگراد
رسانایی حرارتی130 – 226 وات بر متر-کلوین902 – 1570 بی‌تی‌یو-اینچ بر ساعت-فوت مربع-درجه فارنهایت178 وات بر متر-کلوین
نقطه ذوب554 – 655 درجه سانتیگراد1030 – 1210 درجه فارنهایت620 درجه سانتیگراد
جامدوس554 – 621 درجه سانتیگراد1030 – 1150 درجه فارنهایت593 درجه سانتیگراد
لیکویدوس645 – 655 درجه سانتیگراد1190 – 1210 درجه فارنهایت651 درجه سانتیگراد

خواص پردازشی

ویژگیمتریکانگلیسیمقدار متوسط
دمای بازپخت349 – 546 درجه سانتیگراد660 – 1020 درجه فارنهایت411 درجه سانتیگراد
دمای محلول504 – 566 درجه سانتیگراد940 – 1050 درجه فارنهایت525 درجه سانتیگراد
دمای پیری149 – 204 درجه سانتیگراد300 – 400 درجه فارنهایت172 درجه سانتیگراد
دمای کار داغ260 – 510 درجه سانتیگراد500 – 950 درجه فارنهایت380 درجه سانتیگراد

نتیجه‌گیری ترکیب و عناصر تشکیل‌دهنده

آلیاژهای آلومینیوم سری 6000 ترکیب منحصر به فردی دارند که ویژگی‌های آن‌ها را تعریف می‌کند. عناصر اصلی آلیاژی منیزیم (0.6-1.2٪) و سیلیکون (0.4-1.5٪) هستند. عناصر دیگر ممکن است به مقدار کم حضور داشته باشند تا ویژگی‌های خاصی را بهبود بخشند. در اینجا تجزیه و تحلیل دقیقی از عناصر تشکیل‌دهنده ارائه شده است:

عنصرمتریکمقدار متوسط
آلومینیوم، Al91.7 – 99.6 %97.0 %
بیسموت، Bi0.150 – 1.50 %0.644 %
بور، B0.00300 – 0.0600 %0.0543 %
کروم، Cr0.0300 – 0.400 %0.154 %
مس، Cu0.0100 – 1.20 %0.323 %
Cr + Mn0.120 – 0.500 %0.323 %
آهن، Fe0.0400 – 1.00 %0.472 %
سرب، Pb0.00300 – 2.00 %0.325 %
منیزیم، Mg0.200 – 3.00 %0.836 %
منگنز، Mn0.0200 – 1.40 %0.281 %
نیکل، Ni0.0500 – 0.200 %0.100 %
اکسیژن، O0.0500 – 0.500 %0.275 %
سیلیکون، Si0.200 – 1.80 %0.730 %
استرانسیوم، Sr0.0500 %0.0500 %
قلع، Sn0.0500 – 2.00 %0.850 %
تیتانیوم، Ti0.0100 – 0.250 %0.131 %
وانادیوم، V0.0500 – 0.300 %0.148 %
روی، Zn0.0300 – 2.40 %0.217 %
زیرکونیوم، Zr0.0500 – 0.200 %0.109 %
Zr+Ti0.150 – 0.200 %

آلیاژهای آلومینیوم سری 6000 ترکیبی شگفت‌انگیز از ویژگی‌ها را ارائه می‌دهند که آن‌ها را برای طیف گسترده‌ای از کاربردها مناسب می‌کند. ویژگی‌های مکانیکی متعادل، رسانایی خوب الکتریکی و حرارتی و کارپذیری عالی آن‌ها به کاربرد گسترده آن‌ها در صنایعی که نیاز به مواد قابل اعتماد و چند منظوره دارند کمک می‌کند. با بهره‌گیری از این ویژگی‌ها، تولیدکنندگان می‌توانند محصولاتی ایجاد کنند که استانداردهای عملکرد و دوام سختگیرانه را برآورده کنند و از ارتباط مداوم آلیاژهای آلومینیوم سری 6000 در مهندسی و طراحی مدرن اطمینان حاصل کنند.

مراجع

  • Smith, W. F., & Hashemi, J. (2006). Foundations of Materials Science and Engineering. McGraw-Hill.
  • Davis, J. R. (1993). Aluminum and Aluminum Alloys. ASM International.
  • Hatch, J. E. (1984). Aluminum: Properties and Physical Metallurgy. ASM International.
  • Davis, J. R. (1999). Corrosion of Aluminum and Aluminum Alloys. ASM International.
  • Polmear, I. J. (2006). Light Alloys: From Traditional Alloys to Nanocrystals. Elsevier.
  • Callister, W. D., & Rethwisch, D. G. (2007). Materials Science and Engineering: An Introduction. Wiley.
  • ASM International Handbook Committee. (1990). ASM Handbook, Volume 2: Properties and Selection: Nonferrous Alloys and Special-Purpose Materials. ASM International.
  • Totten, G. E., & MacKenzie, D. S. (2003). Handbook of Aluminum: Volume 1: Physical Metallurgy and Processes. CRC Press.
  • Alcoa. (2021). Aluminum Alloy 6061 Data Sheet. Alcoa.
  • NIST. (2016). Material Properties Database. National Institute of Standards and Technology.
  • ASM International. (2017). Engineering Properties of Aluminum Alloys. ASM International.
  • Miller, W. S., et al. (2000). “Recent Development in Aluminum Alloys for the Automotive Industry.” Materials Science and Engineering: A, vol. 280, pp. 37-49.
  • نسخه انگلیسی: https://elkamehr.com/en/comprehensive-analysis-of-6000-series-aluminum-alloy

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *